Các biện pháp quản lý thị trường vàng

Các mục tiêu quan trọng của bình ổn thị trường vàng là:

- Chống vàng hóa, 

- Huy động nguồn lực vàng trong dân, và 

- Thực hiện nghị quyết của Chính phủ kéo sát giá vàng trong nước và thế giới. 

Giá vàng trong nước hoàn toàn phụ thuộc vào giá vàng thế giới vì Việt Nam không phải là nước sản xuất vàng. Ngoài ra, còn phụ thuộc vào tin đồn. Những tin đồn chủ yếu liên quan tới NHNN, như: cho rằng kinh doanh vàng không phải là chức năng của Ngân hàng Nhà nước, nên trong tương lai sẽ chấm dứt đấu thầu vàng miếng. 

Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước độc quyền nhập khẩu vàng. Khi chấm dứt đấu thầu vàng, tức là cũng ngừng nhập khẩu vàng, để cung ứng ra thị trường, khi đó, nhu cầu vàng để dự trữ của người dân, nhu cầu vàng để chế tác... có xu hướng tăng lên. Và, theo quy luật, khi cung nhỏ hơn cầu, giá vàng trong nước sẽ tăng lên, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới càng cao hơn. 

Trước những tin đồn làm ảnh hưởng tới thị trường vàng, vừa qua, Nhà nước cho phép miễn kiểm tra mặt hàng vàng nhập khẩu của Ngân hàng Nhà nước. Việc này giúp bảo mật thông tin về vàng nhập khẩu, lịch trình, thời gian vận chuyển, nâng cao độ an toàn trong quá trình vận chuyển... Đồng thời, giúp thời gian đưa vàng nhập khẩu ra thị trường nhanh hơn.

Bình luận về cơ chế này, chuyên gia kinh tế PGS-TS Ngô Trí Long, khẳng định việc nhập nhanh hay chậm không thể giải quyết được “căn bệnh” cố hữu của thị trường vàng trong nước. Thực tế, hiện nay vàng trong dân cũng không thiếu, con số dự báo lên tới hàng trăm tấn, nên cần có giải pháp căn cơ hơn để khai thác, chứ không phải tập trung xin cơ chế để đẩy nhanh nhập khẩu vàng, để bán. Mặt khác nếu coi như một loại vàng dự trữ ngoại hối thì càng không thể làm qua loa, bỏ qua những quy định kiểm soát chặt chẽ, bởi lỡ dính vào hàng giả, hàng nhái sẽ để lại hậu quả lớn cho quốc gia.

Cũng theo ông Long, kể từ khi NHNN đứng ra độc quyền vàng miếng về sản xuất, nhập khẩu, kèm theo đó là một loạt những cơ chế, biện pháp hành chính đặc thù mà không ngành nào, lĩnh vực nào có được. Dù thị trường có xu hướng ổn định hơn trước, nhưng hiệu quả thực sự của nó vẫn còn là một dấu hỏi, đặc biệt là các mục tiêu quan trọng nếu trên.

PGS-TS Ngô Trí Long cũng lo ngại, vì sao NHNN sau một thời gian dài độc quyền xuất, nhập khẩu vàng nguyên liệu nay lại phải xin cơ chế này. Liệu có hay không, trong thời gian qua những thông tin về khối lượng vàng nhập và thời gian nhập vàng về Việt Nam bị rò rỉ khiến giới đầu cơ vàng nắm được và đầu cơ giá. Vị chuyên gia này thừa nhận, bản thân ông đang thấy, chính sách về vàng miếng đang sử dụng quá nhiều cơ chế đặc thù, quá ưu ái, cũng như biện pháp hành chính thông qua “giấy phép con” có phần vụn vặt, thiếu đi một tư tưởng, định hướng điều hành mang tầm chiến lược. “NHNN cho rằng ngoài việc lo ngại đầu cơ, nếu được thông quan để vàng về kho nhanh giúp can thiệp kịp thời thị trường nhưng tôi không tin là như vậy. Dù có nhanh hơn, nhưng với mục tiêu chỉ bình ổn thị trường, không bình ổn giá suốt thời gian qua, dù đã tiến hành 55 phiên đấu thầu vàng, với số lượng gần 57 tấn, khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới ngày hôm qua vẫn gần 3 triệu đồng/lượng”, ông Long đặt vấn đề.

Hàng hóa bình thường, cơ chế ưu đãi

Cùng quan điểm với PGS-TS Long, ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI), cho biết thêm, dù NHNN có đẩy nhanh việc thông quan, hay xin miễn thuế thì thực tế bản thân ông thấy chưa thực sự tin tưởng những chính sách này có thể giúp trị được tận gốc khoảng cách chênh lệch giá vàng trong và ngoài nước, cũng như triệt tiêu được nạn đầu cơ trên thị trường. Theo chuyên gia này, việc xin miễn thuế hay xin miễn trừ thủ tục hải quan cũng không phải là vấn đề gì quá to tát, nó chỉ để giải quyết cho những tình huống nhất thời. Vấn đề lớn hơn cả là việc NHNN phải bằng những chính sách “căn cơ” hơn, “nung chảy” được nguồn vàng trong dân, đưa vào phục vụ cho nền kinh tế.

Tiếp tục bình luận về cơ chế miễn trừ thủ tục hải quan, PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng, việc đề xuất xin miễn trừ thủ tục hải quan, xin bổ sung vào danh sách mặt hàng an ninh, quốc phòng, thậm chí đề xuất đưa vào trong luật Hải quan sửa đổi sẽ vô tình để lại những dư luận không tốt về sự nhất quán trong điều hành chính sách, cũng như tiền lệ xấu đối với việc quản lý chính sách nói chung với các mặt hàng khác. “Nhiều người cũng nói với tôi rằng, liệu như vậy có hay không sự ưu ái quá mức, và sự thiếu bình đẳng đối với các loại hàng hóa khác, khi mà tự dưng vàng NHNN khẳng định chỉ là hàng hóa như bao hàng hóa khác. Nay đang được thông quan bình thường lại nhận được cơ chế ưu ái bỏ qua kiểm tra, giám sát”, PGS-TS Long đặt vấn đề.

Trao đổi với Thanh Niên, một chuyên gia tài chính ngân hàng cũng khẳng định, theo ông vấn đề hiện nay của thị trường không phải là việc thông quan nhanh hay chậm. “Muốn bình ổn thị trường, chống vàng hóa cần phải có chính sách căn cơ hơn. Đó là ổn định giá trị VND, kiểm soát lạm phát tốt, để người dân thấy không cần thiết phải giữ vàng nữa. Trong khi hiện nay, chúng ta nói chống vàng hóa nhưng lại ưu ái cơ chế cho nhập vàng nhiều hơn, bán ra nhiều hơn thì chống sao được. Mặt khác, còn dấy lên dư luận không tốt về sự độc quyền, ưu ái gây ra bất bình đẳng trong một nền kinh tế thị trường”, chuyên gia này thẳng thắn chia sẻ.