THỊ TRƯỜNG SỮA

22/09/2013

Đang từ một mặt hàng có tác động rất lớn đến người tiêu dùng, nằm trong danh mục hàng bình ổn giá, bỗng dưng sữa ngoại mất tên, biến thành sản phẩm dinh dưỡng, thoát khỏi vòng cương tỏa, giá tăng vô tội vạ. Dư luận bức xúc lên tiếng, cơ quan quản lý có trách nhiệm bên này đổ lỗi cho bên kia, mặc cho hàng ngày hàng giờ, người tiêu dùng bị móc túi một cách trắng trợn.
>> Chưa rõ “họ tên”, sữa ngoại tăng giá vô tội vạ

Theo văn bản của Bộ Tài chính gửi lên Thủ tướng Chính phủ, cơ quan này cho rằng giá sữa đã nằm ngoài tầm kiểm soát của Cục Quản lý giá, vì nó đã được Bộ Y tế đổi tên thành sản phẩm dinh dưỡng.

Từ tháng 4/2013 đến nay, không có đơn vị sản xuất kinh doanh mặt hàng sữa gửi thông báo, kê khai, đăng ký điều chỉnh mức giá bán đến Bộ Tài chính, vì với tên gọi mới, các sản phẩm này không thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá theo như quy định của Luật Giá.

Bộ Tài chính cho biết cơ quan này đã có 2 công văn (ngày 12/3/2013 và ngày 7/8/2013) gửi Bộ Y tế về việc phân loại các sản phẩm sữa và Công văn số 170/CQLG-NLTS ngày 7/8/2013 về việc tên gọi mặt hàng sữa, các sản phẩm từ sữa, Bộ Tài chính đã có buổi làm việc với Bộ Y tế, Bộ Công Thương về việc quản lý giá sữa.

Nhiều loại sữa bột bán trên thị trường cao gấp 5 - 9 lần giá gốc.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, mặt hàng sữa ngoại này vẫn bị lọt ra ngoài danh sách bình ổn giá. Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính để quy định cụ thể đối với các sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm dinh dưỡng công thức, thực phẩm bổ sung dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng công thức (trước đây là sữa) xem xét việc kê khai giá đối với những sản phẩm này.

Về phía mình, Bộ Y tế cũng có văn bản báo cáo lên Chính phủ. Theo cơ quan này, việc ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phân nhóm sản phẩm là để tiện cho việc quản lý nhà nước đối với từng loại sản phẩm, và việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm sữa bột, sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ không gây hiểu lầm, cũng như không làm tăng giá sản phẩm.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho rằng khi các quy chuẩn trên có hiệu lực, Bộ Y tế đã có công văn gửi Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) đề nghị Cục Quản lý giá xem xét và áp giá đối với danh mục các sản phẩm này với nội dung: sản phẩm dinh dưỡng công thức cho trẻ từ 0 đến 36 tháng tuổi, sữa và sản phẩm dinh dưỡng có chứa sữa được bổ sung hoặc không bổ sung vi chất dinh dưỡng nhưng không theo công thức đã quy định trong các quy chuẩn kỹ thuật có công bố cho trẻ em dưới sáu tuổi đều thuộc Danh mục hàng hóa quản lý giá.

Như vậy, nếu dựa trên 2 bản báo cáo của hai bộ này, thì rõ ràng hai bên đều đã có trách nhiệm với phần việc của mình, chỉ có sự phối hợp là thiếu chặt chẽ. Bình luận về sự phối hợp thiếu ăn ý này, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng rõ ràng các cơ quan chức năng chưa làm đúng vai trò của mình. “Đáng lẽ với một mặt hàng gây tác động lớn đến xã hội, phải sớm có giải pháp để bình ổn giá.

Nhiều loại sữa bột bán trên thị trường cao gấp 5 - 9 lần giá gốc.

Dù 3 Bộ Y tế, Tài chính, Công Thương cũng đã có những văn bản gửi cho nhau, đã cùng nhau ngồi bàn bạc, tuy nhiên, trong một thời gian dài, mọi chuyện vẫn chẳng có gì thay đổi, điều đó cho thấy có vấn đề. Vậy việc quản lý giá sữa (thực phẩm dinh dưỡng) có thực sự phức tạp đến mức thế hay không? Theo tôi là không.

Sự bất cập, buông lỏng quản lý, thay đổi tên gọi là các nguyên nhân cơ bản, nguyên nhân sát sườn dẫn đến sự loạn giá. Bởi vậy, ý kiến của Bộ Tài chính là hoàn toàn hợp lý: tất cả những sản phẩm dù tên gọi khác nhau, có những quy chuẩn về mặt kỹ thuật, ví dụ độ đạm trong mức độ nào đó, đều thuộc danh mục hàng để quản lý.

Trong sự kiểm tra, kiểm soát của nhà nước, giá sẽ bình ổn và người dân sẽ không chịu sự bóc lột của doanh nghiệp”, ông Long góp ý

Thị trường sữa đậu nành: 'Ngôi vương' của Vinasoy

Giai đoạn 2004-2009, tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) của các sản phẩm sữa được Euromoniter đánh giá theo thứ tự: sữa bột công thức (20,8%), sữa nước (15,2%) và sữa đậu nành ( 24,2%). Đến giai đoạn 2009 - 2014, sữa đậu nành được dự báo có CAGR đạt 7,7%, vượt sữa bột (6,9%) và sữa nước (7,5%).

Nội lấn ngoại

Sau thời gian vắng bóng trên thị trường nước giải khát Việt Nam, Tribeco Bình Dương (công ty 100% vốn nước ngoài do tập đoàn Uni-President sở hữu) đã ra mắt sản phẩm chủ lực "một thời" của "TRI" (sau khi được chuyển giao từ Tribeco Sài Gòn từ tháng 9/2012) là sữa đậu nành Trisoy với diện mạo (đóng lon) hoàn toàn mới.
Cùng với sự trở lại của Tribeco, thị trường sữa đậu nành gần như đã đủ mặt các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, theo đánh giá của một số nhà phân phối các sản phẩm sữa, Trisoy của Tribeco chưa thực sự tạo được sức hút với lần trở lại này, dù từng được "mệnh danh" là "sản phẩm chủ lực của TP.HCM".

Sản phẩm sữa đậu nành Fami mang lại lợi nhuận lớn cho Vinasoy.

Cụ thể, một đại diện công ty CP Thương mại - Dịch vụ Quận 3, thành viên Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA), cũng cho biết, sau khi không làm nhà phân phối sữa đậu nành của Vinamilk, mới đây họ đã chuyển sang làm nhà phân phối cho Vinasoy. Theo đại diện này, dù hiện nay Tribeco đã có sữa đậu nành đóng lon, nhưng thế mạnh của Tribeco vẫn ở phân khúc bình dân.
Trong khi đó, ngoài Soya Number One (Tân Hiệp Phát), hai "ông lớn" là công ty Sữa đậu nành Việt Nam - Vinasoy (thuộc công ty CP Đường Quảng Ngãi - QNS) với hai sản phẩm Fami (dành cho gia đình), Vinasoy dành cho giới nữ và công ty CP sữa Việt Nam - Vinamilk với sản phẩm GoldSoy và Vfresh liên tục "vươn vòi" thâu tóm đến hơn 90% trị trường ở phân khúc này, phủ sóng đầy khắp từ các siêu thị lớn nhỏ tại 6 thành phố lớn là TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, Cần Thơ, Hải Phòng.
Trong đó, Vinasoy đã chiếm hơn 78% (miền Bắc chiếm 47% thị phần), với mức doanh thu năm 2012 đạt gần 1.900 tỷ đồng và năm 2013 ước tính đạt 2.440 tỷ đồng. Cuối tháng 7/2013, Vinasoy đã khánh thành nhà máy sản xuất sữa đậu nành thứ 2 tại Bắc Ninh, có tổng vốn đầu tư 650 tỷ đồng (với công suất 1 tỷ hộp/năm).
Tăng gấp công suất thiết kế của cụm nhà máy này đến 180 triệu lít/năm. Trong đó, nhà máy thứ nhất đã đi vào hoạt động vào từ tháng 5/2013 với công suất 90 triệu lít/năm.
Theo ông Ngô Văn Tụ, Giám đốc Điều hành Vinasoy, hai nhà máy Vinasoy sẽ tiêu thụ khoảng 15.000 tấn đậu nành/năm, tạo đầu ra cho gần 10.000ha đậu nành và hàng ngàn tấn bã đậu nành dùng cho sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm.
Song, nếu so với tổng sản lượng đậu nành Việt Nam ngày càng tăng, cụ thể năm 2012 đạt 175.300 tấn, năm 2013 dự kiến đạt 270.000 tấn và năm 2014 dự kiến đạt 300.000 tấn, thì đây vẫn còn là con số quá nhỏ. Điều này hoàn toàn có thể đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các DN sản xuất liên tục.

Ai có thể chiếm "ngôi vương"?

Ở phân khúc sữa đậu nành, Vinasoy đang được đánh giá là doanh nghiệp dẫn đầu ngành với mức tăng trưởng vượt bậc, bình quân 40%/năm trong vòng 10 năm trở lại đây. Theo đó, xét trên tổng thể năng lực sản xuất, xem ra Vinamilk mới có đủ thế mạnh để đối đầu với Vinasoy.
Tuy nhiên, trong chiến lược phát triển dài hạn, Vinamilk lại chưa đặt nặng việc phát triển sản phẩm sữa đậu nành, mà chỉ xem đây mà một trong số những sản phẩm nước giải khát có lợi cho sức khỏe cùng loại như trà xanh, nước ép trái cây... cần được phát triển hơn nữa. Theo đó, họ chủ yếu tập trung vào sản xuất sữa với 4 ngành hàng chủ lực là sữa nước, sữa đặc, sữa bột và sữa chua.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Hồ Tiến Sỹ, Giám đốc Thương hiệu công ty Lantabrand, nhận định: "Vinasoy đang dẫn đầu ngành về năng lực sản xuất cũng như sản phẩm sữa đậu nành. Và với xu hướng xã hội đang chuyển dần sang những thức uống có lợi cho sức khỏe, thì sữa đậu nành được xem như thức uống giống sữa, có giá thành rẻ hơn sữa là một lợi thế. Trong tương lai, sản phẩm này vẫn còn tiềm năng phát triển rất lớn. Hiện nay, không chỉ Việt Nam hay Trung Quốc mà ở những nước phương Tây, sữa đậu nành đang được nhiều người tiêu dùng lựa chọn vì nó có lợi cho sức khỏe".
Tuy nhiên, đứng ở góc độ nhà tư vấn thương hiệu cho nhiều DN trong ngành sữa, ông Sỹ cho biết thêm, khi nói đến sữa đậu nành, phải rạch ròi giữa hai phân khúc, gồm sản phẩm dùng tại chỗ (sữa đậu nành đóng chai) có thể mạnh tại những quán nước giải khát, căn tin, cửa hàng ăn uống, trong khi sản phẩm trong hộp giấy, định vị tốt hơn cho sức khỏe chủ yếu bán ở các siêu thị và cả tiệm tạp hóa. Nếu thống kê rõ thì cả hai phân khúc đều có lượng lớn khách hàng.
"Trước nay, Tribeco vốn đã có thế mạnh là sản phẩm đóng chai, do đó, khi trở lại thị trường kèm theo một sản phẩm mới là sữa đậu nành đóng lon, chắc hẳn họ cũng có một lượng khách hàng nhất định. Tuy nhiên, vấn đề của Tribeco là cách tiếp cận thị trường và định vị khách hàng", ông Sỹ nói.

Theo Doanh nhân Sài Gòn

Liên quan

Thăm nhà máy sữa nước siêu hiện đại của Vinamilk

Cận cảnh siêu nhà máy sản xuất sữa nước của Vinamilk

Vinamilk sắp khánh thành siêu nhà máy sữa nước

Nhóm PV

Thị trường sữa bột đã phục hồi sau “cơn bão”

Ngay sau khi Bộ Công nghiệp cơ bản New Zealand và Cục An toàn thực phẩm khẳng định các sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu đạm whey cô đặc của Fonterra không chứa vi khuẩn gây hại đến sức khỏe, thị trường sữa bột đã bắt đầu phục hồi.

GainPlus được Cục An toàn thực phẩm khẳng định an toàn.

Giữ vững niềm tin

Đầu tháng 8/2013, thông tin các lô đạm whey cô đặc của Fonterra nghi nhiễm khuẩn clostridium botulinum đã khiến thị trường sữa bột Việt Nam phải lao đao. Nhưng người tiêu dùng đã có thể thở phào nhẹ nhõm khi chính phủ New Zealand đưa ra câu trả lời cuối cùng sau hơn 195 cuộc kiểm nghiệm quốc tế, tuyên bố không sản phẩm nào sản xuất từ Fonterra nhiễm khuẩn độc, theo đó các sản phẩm bị nghi nhiễm khuẩn vì sử dụng nguyên liệu này chính thức được khẳng định an toàn để sử dụng.

Sau tuyên bố này của các cơ quan chức năng, đặc biệt khi Abbott tuyên bố đã tiêu hủy hoàn toàn các sản phẩm bị thu hồi, dù không nhiễm độc, thị trường đã có dấu hiệu phục hồi.

Theo chia sẻ từ một số đại lý sữa lớn ở Hà Nội và TP Hồ Chi Minh, tâm lý lo ngại của một số phụ huynh đã lắng dịu. Nhiều ông bố bà mẹ vẫn tin tưởng chọn sữa Similac GainPlus Eye-Q cho con vì cho rằng việc phát hiện nguy cơ nhiễm khuẩn sớm để thông báo cho người tiêu dùng chứng tỏ quy trình của nhà sản xuất nghiêm ngặt và tuân theo các quy chuẩn chất lượng của quốc tế, càng khẳng định tính an toàn cho sản phẩm mà họ đã tin tưởng lựa chọn.

Tổng Giám đốc Abbott Việt Nam, Jullian Caillet đã khẳng định: “Ưu tiên số một của Abbott luôn luôn là người tiêu dùng. Trách nhiệm của chúng tôi là cung cấp những sản phẩm chất lượng cao và an toàn. Dựa vào những thông tin chúng tôi nhận được trước đây, chúng tôi đã thể hiện trách nhiệm trong việc nhanh chóng tiến hành thu về các sản phẩm bị nghi ngờ trên thị trường. Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp thích hợp để người tiêu dùng tin tưởng về sự an toàn của các sản phẩm của Abbott”. Những gì mà công ty triển khai trong giai đoạn khủng hoảng của cả ngành công nghiệp sữa vừa qua đã chứng minh những cam kết trên của Abbott là đúng.

Nâng cao uy tín

Với những sản phẩm chăm sóc cho sức khỏe, người tiêu dùng Việt Nam luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào các chỉ tiêu chất lượng, độ an toàn khi lựa chọn sản phẩm. Cũng theo kết quả khảo sát thị trường của Nielsen, yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng là đầy đủ các thành phần dinh dưỡng. Vì thế, không lạ khi những sản phẩm có chất lượng được công nhận toàn cầu như Similac GainPlus Eye-Q của Abbott được tin dùng và có độ trung thành cao.

Uy tín về chất lượng không chỉ được khẳng định bằng việc đầu tư vào nghiên cứu phát triển, quy trình sản xuất kiểm tra nghiêm ngặt, trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường mà còn là cách ứng xử với khách hàng khi gặp phải sự cố.

Cách làm của Abbott trong vụ sữa nhiễm khuẩn vừa qua không chỉ khiến người tiêu dùng yên tâm mà còn làm cho những người kinh doanh nể phục. Bà Trần Thị Ngọc Châu, Tổng giám đốc một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ở TPHCM thật sự bất ngờ khi biết tin Abbott đã tiêu hủy toàn bộ sữa nghi nhiễm khuẩn.

“Tôi cứ nghĩ sau khi các lô sản phẩm Similac GainPlus Eye-Q dành cho trẻ từ một đến ba tuổi được “giải oan”, sản phẩm có thể sẽ được đưa ra thị trường. Việc doanh nghiệp nghiêm túc tiến hành tiêu hủy toàn bộ là một việc làm đúng đắn, cách cư xử xứng đáng với uy tín của thương hiệu này”. Rõ ràng, cách nâng cao uy tín thông qua xử lý khủng hoảng đã giúp Abbott củng cố vị trí và đứng vững trong lòng khách hàng sau cơn bão lớn.

Kim Mai